Best Art Books of 2020 - Sunday Times

Câu chuyện nghệ thuật đương đại · Tony Godfrey

Nghệ thuật đương đại khó hiểu? Hãy bắt đầu từ những câu hỏi đúng.

Một dẫn nhập vào sáu mươi năm nghệ thuật toàn cầu, dành cho người từng đứng trước một tác phẩm lạ và không biết nên hỏi gì trước: ý nghĩa ở đâu, vì sao lại đắt, và tại sao nó được gọi là nghệ thuật.

Một quả chuối dán băng dính lên tường bán được 120.000 đô la. Một chiếc bồn tiểu sứ đặt trong phòng triển lãm và được gọi là nghệ thuật. Một nghệ sĩ ngồi bất động suốt nhiều giờ trước công chúng và đó cũng là tác phẩm.

Giá bìa 575.000đ
Giá đặt trước 460.000đ
Ưu đãi pre-order Giảm 20%

Nếu vẫn đọc nghệ thuật bằng thói quen của tranh treo tường và tượng đặt trên bệ, những chuyện ấy rất dễ giống một trò đùa. Nhưng từ sau thập niên 1960, nghệ thuật đã đổi luật chơi: tác phẩm có thể là ý niệm, hành động, không gian, cơ thể, vật thể tìm thấy, thị trường, truyền thông hoặc chính sự phản ứng của người xem.

Câu chuyện nghệ thuật đương đại là cuốn sách giúp người đọc đi vào phần “khó chịu” ấy bằng một lối kể sáng rõ: không né tranh luận, nhưng cũng không biến nghệ thuật thành một mê cung thuật ngữ.

Bìa sách Câu chuyện nghệ thuật đương đại bản tiếng Việt
Câu chuyện nghệ thuật đương đại - Tony Godfrey, bản tiếng Việt do Trần Phương Thúy dịch.

Điểm bắt đầu

Khó hiểu không phải lỗi của người xem.

Nghệ thuật đương đại thường bắt đầu bằng một cảm giác rất thật: mình đang đứng trước một thứ được gọi là nghệ thuật, nhưng không biết phải nhìn nó bằng tiêu chuẩn nào. Đẹp hay không đẹp? Công phu hay quá đơn giản? Ý tưởng hay trò gây chú ý?

Câu hỏi “đây có phải nghệ thuật không?” không hề ngây ngô. Với nghệ thuật từ sau thập niên 1960, đó gần như là cánh cửa đầu tiên. Khi tác phẩm không còn chỉ nằm trong khung tranh hay trên bệ tượng, người xem cũng cần một cách đọc khác.

Lời hứa của cuốn sách

Một cách đi qua phần nghệ thuật nhiều người bỏ qua sau 1960.

Tony Godfrey không chỉ xếp các trào lưu theo thứ tự thời gian. Ông đặt chúng vào những cuộc va chạm đã làm nghệ thuật đương đại thành một lĩnh vực luôn gây tranh cãi: hội họa và ý niệm, bảo tàng và đường phố, nghệ sĩ và thiết chế, tác phẩm và thị trường, phương Tây và những trung tâm nghệ thuật đang nổi lên ngoài phương Tây.

Nhờ vậy, người đọc không chỉ nhớ tên pop art, minimalism, conceptual art, installation, performance hay video art. Quan trọng hơn, ta hiểu vì sao những thực hành ấy xuất hiện, chúng chống lại điều gì, và chúng đã thay đổi vai trò của người xem ra sao.

Sau vài chương, người đọc bắt đầu có một bộ từ vựng mới để nhìn nghệ thuật.

  • Hiểu vì sao một vật bình thường có thể trở thành tác phẩm khi được đặt vào đúng bối cảnh ý niệm, thiết chế và tranh luận.
  • Có mốc để đi qua các chuyển động lớn sau 1960: pop art, minimalism, conceptual art, installation, performance, video art và biennale.
  • Gặp lại Andy Warhol, Marina Abramović và nhiều nghệ sĩ khác qua câu hỏi họ đặt ra cho công chúng, không chỉ qua danh tiếng.
  • Nhìn nghệ thuật đương đại như một hiện tượng toàn cầu, với các trung tâm và tiếng nói không còn chỉ xoay quanh phương Tây.
  • Đọc một cuốn nhập môn có sức kể, phù hợp với người muốn hiểu trước khi đi sâu vào lý thuyết.

Xem trước

Xem trước ruột sách trước khi đặt mua.

Nếu bạn còn ngại một cuốn sách nghệ thuật sẽ quá dày đặc thuật ngữ, hãy bắt đầu từ mục lục, vài trang mở đầu và cách sách đặt chữ cạnh hình. Những trang xem trước này giúp bạn hình dung nhịp đọc, lượng hình ảnh và cách Tony Godfrey dẫn người đọc vào từng vấn đề.

Vì sao nên đọc

Đọc để bớt đứng ngoài một cuộc tranh luận đang diễn ra.

Nghệ thuật đương đại không dễ chiều người xem. Nó có thể khiến ta nghi ngờ, phản đối, bật cười hoặc bực mình. Nhưng chính những phản ứng ấy lại là một phần của cuộc chơi: tác phẩm không chỉ để ngắm, mà còn để buộc ta hỏi lại ai có quyền định nghĩa nghệ thuật, thị trường can dự vào giá trị ra sao, và người xem thật sự làm gì khi đứng trước một tác phẩm.

Câu chuyện nghệ thuật đương đại không yêu cầu người đọc phải thích mọi thứ được gọi là nghệ thuật. Cuốn sách hữu ích hơn ở chỗ khác: nó giúp ta bất đồng một cách có hiểu biết hơn.

Tony Godfrey không xem bất đồng là thất bại của việc xem nghệ thuật. Với ông, bất đồng chính là dấu hiệu cho thấy cuộc trò chuyện đã bắt đầu.

“Bạn có thể bất đồng ý kiến với tôi, nhưng điều đó thật tuyệt vời! Điều đó có nghĩa là chúng ta đang có một cuộc tranh luận. Và nghệ thuật đương đại chính là về sự tranh luận.”

Tony Godfrey

Độc giả

Cuốn sách này dành cho ai?

Người học và làm trong ngành sáng tạo

Dành cho sinh viên thiết kế, kiến trúc, truyền thông, mỹ thuật, quản trị văn hóa, di sản và creative industry cần một nền tảng đủ rộng để nói về hình ảnh, không gian, công chúng, ý tưởng và thiết chế nghệ thuật.

Người đi triển lãm nhưng thường thấy mình lạc lõng

Không cần giả vờ hiểu ngay trước một tác phẩm khó. Cuốn sách giúp bạn biết nên bắt đầu từ đâu: bối cảnh, ý niệm, vật liệu, cách trưng bày, phản ứng của người xem hay vị trí của tác phẩm trong thị trường.

Người muốn đọc tiếp sau các sách nhập môn nghệ thuật

Nếu những cuốn lịch sử nghệ thuật tổng quan đưa bạn qua các trào lưu và kiệt tác kinh điển, Tony Godfrey mở tiếp phần nhiều người thấy khó nhất: nghệ thuật sau 1960, khi định nghĩa về tác phẩm liên tục bị chất vấn.

Người muốn tặng một cuốn sách có gu cho người làm sáng tạo

Một món quà hợp với người học nghệ thuật, designer, curator trẻ, người làm truyền thông hoặc bất cứ ai muốn xây một nền tảng văn hóa thị giác nghiêm túc hơn. Không phải kiểu sách chỉ để bày trên bàn, mà là cuốn có thể mở ra đọc, tra lại và dùng trong nhiều cuộc trò chuyện.

Tác giả

Tony Godfrey

Chân dung Tony Godfrey, tác giả Câu chuyện nghệ thuật đương đại
Tony Godfrey

Tony Godfrey viết cuốn sách này từ vị trí của một người đã ở rất lâu bên trong đời sống nghệ thuật đương đại: phê bình, giám tuyển, giảng dạy, theo dõi triển lãm và đối thoại với nghệ sĩ ở nhiều khu vực.

Chính kinh nghiệm ấy giúp Câu chuyện nghệ thuật đương đại tránh được hai thái cực thường gặp ở sách nhập môn: hoặc quá hàn lâm, hoặc quá giản lược. Godfrey đi vào lịch sử nghệ thuật bằng câu chuyện, tác phẩm, nghệ sĩ, thiết chế và những cuộc tranh luận vẫn chưa khép lại.

Ông từng đảm nhiệm vai trò Giám đốc Chương trình Thạc sĩ Nghệ thuật Đương đại tại Học viện Sotheby's London, một trong những cơ sở đào tạo nghệ thuật uy tín của thế giới. Các bài viết của ông xuất hiện trên Art in AmericaBurlington Magazine, cùng nhiều catalogue triển lãm quốc tế.

Hiện Tony Godfrey sống và làm việc tại Manila với tư cách giám tuyển độc lập, đồng thời điều hành arttalksea.com, nơi ghi lại những cuộc đối thoại với các nghệ sĩ Đông Nam Á, đưa tiếng nói của khu vực này vào dòng chảy phê bình nghệ thuật quốc tế.

Tờ The Washington Post nhận xét rằng văn phong của Godfrey rất dễ tiếp cận và không bị ngập trong thuật ngữ hàn lâm, đồng thời cho người đọc một cái nhìn toàn cảnh về các nghệ sĩ từ khắp nơi trên thế giới.

Bản tiếng Việt do Trần Phương Thúy dịch.

Talk

Talk: Thế nào là nghệ thuật đương đại?

Từ bảo tàng, thị trường đến đời sống sáng tạo

Một buổi trò chuyện nhập môn dành cho người muốn hiểu nghệ thuật đương đại từ nhiều phía: người xem, nghệ sĩ, curator, sinh viên, thị trường, không gian trưng bày và đời sống sáng tạo.

Thời gian, địa điểm và khách mời đang được cập nhật. Bạn có thể để lại thông tin để nhận thông báo khi form đăng ký mở.

Nhận thông báo khi mở đăng ký

Pre-order

Đặt trước Câu chuyện nghệ thuật đương đại với ưu đãi 20%.

Giá bìa: 575.000đ
Giá pre-order: 460.000đ
Ưu đãi dự kiến áp dụng đến hết ngày 15/8/2026.

Còn 44 ngày để đặt trước với ưu đãi này.

Nếu bạn đang tìm một cuốn sách nền về nghệ thuật đương đại, hoặc một món quà nghiêm túc cho người làm sáng tạo, đây là thời điểm phù hợp để đặt trước với mức giá tốt hơn.

Giá đặt trước 460.000đ Đặt trước 460.000đ

FAQ

Câu hỏi thường gặp

Tôi không học nghệ thuật, có đọc được không?

Có. Sách được viết như một dẫn nhập cho người muốn bước vào nghệ thuật đương đại, không yêu cầu nền tảng chuyên ngành từ trước.

Đây có phải sách tranh/coffee-table book không?

Không. Sách có hình ảnh, nhưng giá trị chính nằm ở việc giúp người đọc hiểu lịch sử, bối cảnh, nhân vật, tác phẩm và các tranh luận của nghệ thuật đương đại.

Sách có phù hợp với sinh viên thiết kế, truyền thông, kiến trúc không?

Có. Đây là nhóm độc giả rất phù hợp, vì nghệ thuật đương đại liên quan trực tiếp đến cách ta hiểu hình ảnh, không gian, công chúng, thiết chế và đời sống sáng tạo.

Có cần đọc Câu chuyện nghệ thuật của E.H. Gombrich trước không?

Không bắt buộc. Cuốn sách của Tony Godfrey có thể đọc độc lập. Nếu Gombrich giúp người đọc đi qua lịch sử nghệ thuật rộng hơn, Godfrey tập trung vào phần nghệ thuật từ sau thập niên 1960.

Sách có quá hàn lâm không?

Sách đi qua nhiều trào lưu, nghệ sĩ và khái niệm, nhưng được viết như một dẫn nhập. Người đọc không cần nền tảng chuyên ngành, chỉ cần sẵn sàng đi cùng những câu hỏi mà nghệ thuật đương đại đặt ra.

Sách có nhiều hình ảnh không?

Có hình ảnh minh họa trong sách. Phần xem trước trên trang này giúp bạn hình dung cách sách đặt hình ảnh cạnh văn bản.

Có phù hợp làm quà không?

Phù hợp nếu người nhận quan tâm đến nghệ thuật, thiết kế, kiến trúc, truyền thông, văn hóa thị giác hoặc các ngành sáng tạo. Đây không phải kiểu sách quà tặng chỉ để trang trí, mà là một cuốn có thể đọc và dùng lại.

Đặt trước 460.000đ Xem ruột sách